14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944 ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΘΗΡΙΩΔΙΕΣ ΣΤΑ ΓΙΑΝΤΙΤΣΑ

Ένα ακόμα φρικτό και ατιμώρητο έγκλημα των Γερμανών κατακτητών στην Ελλάδα στις τελευταίες μάλιστα μέρες της Κατοχής όταν ήδη ετοιμάζονταν οι κατακτητές να αποχωρήσουν από την Ελλάδα με την ήττα τους να διαγράφεται πια φανερά στον ορίζοντα … 

 

Μετά το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη , σαν σήμερα στις 14 Σεπτεμβρίου 1944 , γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις υπό τον αιμοβόρο και σαδιστή λοχία Φριτς Σούμπερτ , τις οποίες συνόδευαν Τάγματα Ασφαλείας του συνεργάτη των ναζί συνταγματάρχη Γεωργίου Πούλου που δρούσε στον χώρο της Κεντρικής Μακεδονίας , εισβάλλουν στα Γιαννιτσά τα οποία είχαν καταλάβει προ δύο ημερών ένοπλα αντάρτικα τμήματα .

 Οι κατακτητές , μαζί με τους ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους , αφού λεηλάτησαν άγρια την κωμόπολη των Γιαννιτσών , έκαψαν το 1/3 περίπου των σπιτιών της και αφού κακοποίησαν άγρια 100 κατοίκους της τους εκτέλεσαν με φρικτό τρόπο. 

Είναι η περίοδος κατά την οποία η Θεσσαλονίκη βιώνει πολλές παρόμοιες καταστάσεις σκληρής δοκιμασίας καθώς από τις αρχές του Σεπτεμβρίου 1944 δημιουργείται στην πόλη και στη μείζονα περιοχή , πέραν των άλλων, και τεράστιο πρόβλημα επισιτισμού και μεταφορών ενώ οργιάζουν οι ληστείες , οι λεηλασίες και οι αρπαγές στις οποίες προβαίνουν κυρίως άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας που παραβιάζουν ακόμα και αποθήκες του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού (ΔΕΣ) …

7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1955 : ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ … (Παράκληση να διαβαστεί ολόκληρο)

Το «πογκρόμ» του τουρκικού όχλου εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης συνεχίστηκε τα μεσάνυχτα της 6ης προς 7η Σεπτεμβρίου 1955 με την ίδια μανία και πάθος καταστρέφοντας καθετί ελληνικό με βιαιότητες και διαπομπεύσεις ιερέων , ξυλοδαρμούς γερόντων , παιδιών και γυναικών ενώ ένας 90χρονος ιερέας , ο παπα-Χρύσανθος Μαντάς της Μονής Ζωοδόχου Πηγής (Μπαλουκλή) κάηκε από τους αφινιασμένους Τούρκους ζωντανός .

 Ανυπολόγιστες όμως ήταν οι καταστροφές και στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο , στη Μεγάλη του Γένους Σχολή καθώς και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

 Οι τουρκικοί βανδαλισμοί και βαρβαρότητες επεκτάθηκαν με τα ίδια θλιβερά αποτελέσματα και στις πανέμορφες περιοχές των ελληνικών προαστίων της Προποντίδας και των Πριγκιποννήσων στα πλαίσια πλήρους εφαρμογής του κυβερνητικού σχεδίου εξόντωσης και αφανισμού όλων των Ελλήνων της Πόλης .

Παρόμοιες όμως ήταν οι καταστροφές και οι λεηλασίες και στη Σμύρνη όπου εκείνες τις μέρες είχε ανοίξει μάλιστα τις πύλες της και η Διεθνής ΄Εκθεση της Σμύρνης στην οποία μετείχε επίσημα και η Ελλάδα . Πρώτα οι Τούρκοι κατέστρεψαν ολοσχερώς το ελληνικό περίπτερο στην ΄Εκθεση καμματιάζοντας επιδεικτικά και προκλητικά την ελληνική σημαία που υπήρχε αναρτημένη σ΄αυτό . 

Στη συνέχεια πυρπόλησαν το ναό της Αγίας Φωτεινής και πέταξαν τον επιτάφιο στο δρόμο . 

 

Αμέσως μετά ο τουρκικός όχλος επιτέθηκε κατά του Ελληνικού Προξενείου της Σμύρνης και λεηλάτησε αγρίως τα σπίτια των Ελλήνων αξιωματικών και των οικογενειών τους που υπηρετούσαν στο κλιμάκιο του ΝΑΤΟ στην πόλη. 

Αργά το πρωί της 7ης Σεπτεμβρίου 1955 και ύστερα από πολλές ώρες ανενόχλητης δράσης του οργανωμένου τουρκικού όχλου , η κυβέρνηση Μεντερές κήρυξε … στρατιωτικό νόμο και εμφανίστηκαν στους τόπους των γεγονότων στρατιωτικά τμήματα δήθεν για να επιβάλουν την τάξη . ΄Ηταν όμως προφανώς αργά . 

Η καταστροφή είχες πλήρως ολοκληρωθεί με τα εξής δεδομένα :Λεηλατήθηκαν 4.340 ελληνικά καταστήματα , καταστράφηκαν 2.600 ελληνικά σπίτια , λεηλατήθηκαν ή παραδόθηκαν στις φλόγες 71 εκκλησίες και παρεκκλήσια , καταστράφηκαν ολοσχερώς 26 ελληνικά σχολεία , καταστράφηκαν 110 ελληνικά εστιατόρια και ξενοδοχεία όπως και 21 ελληνικά εργοστάσια και 27 ελληνικά φαρμακεία .

 Και παρότι –όπως προέκυψε δόθηκαν εντολές να μη χυθεί αίμα – τρείς τουλάχιστον ΄Ελληνες σκοτώθηκαν και 18 τραυματίστηκαν σοβαρά από τον τουρκικό όχλο …

( Στην περιοχή του Πέραν , όπου βρίσκονταν τα κατεστραμμένα πια καταστήματα των Ελλήνων , βρέθηκαν τις επόμενες μέρες σωροί ολόκληροι από παλιά ρυπαρά και μεταχειρισμένα υποδήματα και αρχικά το φαινόμενο αποτέλεσε μυστήριο άλυτο 

 Γρήγορα όμως διαπιστώθηκε πως ήταν τα παπούτσια των Τούρκων τραμπούκων που λίγο προηγούμενα κατέστρεψαν τα πάντα φροντίζοντας όμως προηγούμενα να αλλάξουν τα παπούτσια τους με καινούργια από τις βιτρίνες των ελληνικών καταστημάτων …)
Τα «Σεπτεμβριανά» γεγονότα συντάραξαν φυσικά την Ελλάδα αλλά και ολόκληρο τον κόσμο και η Τουρκία , με την πάγια κουτοπονηριά που την διακρίνει , έσπευσε να κάνει λόγο για δράση … κομμουνιστών οι οποίοι ελάμβανον δήθεν οδηγίες από ξένα «κέντρα» . 

 Με την παρέμβαση ακόμα των ΗΠΑ , που νοιάζονταν αποκλειστικά να μην υποστεί συνέπειες από τα γεγονότα η Ατλαντική Συμμαχία του ΝΑΤΟ , υποχρεώθηκε απλά η Τουρκία να εκφράσει επίσημα προς την Ελλάδα μία τυπική «συγνώμη» και ένας λόχος Τούρκων στρατιωτών απέδωσε κάποια μέρα τιμές στην ελληνική σημαία στη Σμύρνη σε μία τελετή ασήμαντης σημασίας και επισημότητας … 

Ουδεμία αποζημίωση δόθηκε ποτέ στους πληγέντες ομογενείς μας παρά τις υποσχέσεις της τουρκικής ηγεσίας , ούτε έλαβε χώρα κάποια αποκατάσταση των καταστροφών που υπέστησαν οι ΄Ελληνες .

 Ο στόχος άλλωστε , που ήταν να πληγεί ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης και να καταστραφεί το εμπόριο μεγάλο μέρος του οποίου βρισκόταν στα χέρια των δραστήριων Ρωμιών της Πόλης , είχε απολύτως επιτευχθεί …

2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944 : ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΟΥ ΧΟΡΤΙΑΤΗ

ΕΝΑ ΑΚΟΜΑ ΑΤΙΜΩΡΗΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ … 

Το 1944 , και ιδιαίτερα μετά την απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ στις 20.7.1944 , οι Γερμανοί κατακτητές και οι συνεργάτες τους ταγματασφαλίτες γίνονται περισσότερο βάρβαροι κατά των κατοίκων της Θεσσαλονίκης όπου η Εθνική Αντίσταση είχε φουντώσει . Και επειδή δεν μπορούσαν να πλήξουν τα ένοπλα αντάρτικα τμήματα άρχισαν να χτυπούν αδιακρίτως άοπλους και αδύναμους πολίτες.
Στις 2 Σεπτεμβρίου 1944 , ημέρα Σάββατο , μία διμοιρία ανταρτών του ΕΛΑΣ στήνει ενέδρα σε ένα όχημα του γερμανικού στρατού στο ρωμαϊκό υδραγωγείο έξω από την κοινότητα Χορτιάτη Θεσσαλονίκης.

Χορτιάτης
Παρεκκλήσι στο χώρο του μαρτυρίου όπου βρισκόταν ο φούρνος Γκουραμάνη

 Στη σύντομη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκε ένας Γερμανός αξιωματικός ενώ ένας Γερμανός στρατιώτης τραυματισμένος κατόρθωσε να δι

αφύγει και να φτάσει στο Ασβεστοχώρι όπου και ενημέρωσε τους Γερμανούς για το συμβάν .

Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας φτάνει αιφνιδιαστικά στο Χορτιάτη μία γερμανική φάλαγγα με επικεφαλής τον αιμοδιψή λοχία των «SS» Φριτς Σούμπερτ και τον «καπετάνιο» των «Σουμπερτέων» ταγματασφαλιτών Γ. Καπετανάκη με ένα λόχο ένοπλων ανδρών των Ταγμάτων Ασφαλείας .

 Οι κατακτητές και οι συνεργάτες τους ορμούν στο χωριό και με φωνές , απειλές και βιαιοπραγίες αναγκάζουν τους κατοίκους –άνδρες , γυναίκες αλλά και γέροντες , παιδιά και μάνες με βρέφη στην αγκαλιά – να συγκεντρωθούν στην πλατεία του χωριού , ενώ οι ταγματασφαλίτες αναπτύχθηκαν στις παρυφές του χωριού και σκότωναν επιτόπου όσους προσπαθούσαν να διαφύγουν .

Χορτιάτης
Κοινοταφείο-Οστεοφυλάκειο καέντων από Γερμανούς 2-9-1944 οικία Νταμπούδη

Στη συνέχεια ο αιμοδιψής Σούμπερτ διατάζει τον πλήρη αφανισμό του χωριού και των κατοίκων του . Οι κάτοικοι του χωριού χωρίζονται σε δύο ομάδες και οδηγούνται βίαια στους φούρνους των οικογενειών Ε . Ντακούδη και Α. Γκουραμάνη , όπου και καίγονται ζωντανοί με τη χρήση φλογοβόλων και εμπρηστικής σκόνης . Παράλληλα το χωριό αφού πρώτα λεηλατείται καίγεται απ΄άκρου εις άκρον .

Απολογισμός 147 αθώοι πολίτες (άνδρες , γυναίκες , παιδιά και γέροντες ) κάηκαν ζωντανοί ή εκτελέστηκαν , 300 κατεστραμμένα σπίτια και ανάμεσά τους και αυτό το κοινοτικό καφενείο και το ξενοδοχείο του χωριού .

Το έγκλημα αυτό των Γερμανών φασιστών κατακτητών , ένα από τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα του πολέμου σε ολόκληρη την Ευρώπη , που αποδεικνύει και το μίσος των Γερμανών κατακτητών προς τους ΄Ελληνες , παρέμεινε ως τώρα ατιμώρητο με τους δράστες να αρνούνται μάλιστα την ενοχή τους . 

Η πόλη της Θεσσαλονίκης , που φέτος γιορτάζει τα 100 χρόνια του Ελεύθερου βίου της , καταθέτει σήμερα εξ ονόματος του δημοκρατικού λαού της ένα στεφάνι με λουλούδια στα θύματα του φασισμού και ναζισμού και βροντοφωνάζει :

ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ ! … ΕΞΩ ΟΙ ΝΕΟ-ΦΑΣΙΣΤΕΣ ΑΠ΄ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ! …ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΙΜΩΡΗΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΕΠΡΑΞΕ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ! …

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΟΥΣΙΔΗ ...

 Κρατάω στα χέρια μου μία επετειακή έκδοση για τον 20ο αιώνα της Θεσσαλονίκης απο την εφημερίδα όπου για χρόνια εργαζόταν ο Δημήτρης Γουσίδης και που εκδόθηκε με δική του προτροπή , συμμετοχή και φροντίδα για την πόλη του την οποία αγάπησε ειλικρινά , δέθηκε μαζί της και δυστυχώς την αποχωρίστηκε σήμερα ακριβώς όταν αρχίζουν οι εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια απο την Απελευθέρωσή της . 

Στο συλλεκτικό πραγματικά αυτό τεύχος υπάρχουν κείμενα για τη Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου , του Χρήστου Ζαφείρη , του Γιώργου Σκαμπαρδώνη , του Ηλία Κουτσούκου και εμού τα οποία συνοδεύουν μοναδικές φωτογραφίες για τις οποίες -θυμάμαι- πως κίνησε γη και ουρανό να τις βρεί .

 Στις αρχικές σελίδες αυτού του επετειακού Λευκώματος , που αποτελεί ντοκουμέντο στην βιβλιογραφία της πόλης , ο Δημήτρης , με τη γνωστή εκφραστικότητα και λιτότητα των λόγων του , γράφει ένα μικρό δισέλιδο κείμενο για τη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα με τον χαρακτηριστικό τίτλο :"Πρωταγωνιστές οι άνθρωποι" . ΄Ετσι έβλεπε ο Δημήτρης Γουσίδης την πόλη του Θεσσαλονίκη . 

Μία πόλη με μεγάλη ιστορία και με πρωταγωνιστές τους ανθρώπους της ... Καλό δρόμο Δημήτρη ...Θα είσαι πάντα στην καρδιά μας ως ένας ντόμπρος άνθρωπος , αγνός , καθαρός και σωστός αγωνιστής για έναν καλύτερο κόσμο και ένας ειλικρινής φίλος ...

30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1922: Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΑΡΧΙΖΕΙ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ …

(Απόσπασμα από το υπό έκδοση νέο βιβλίο μου : «Από το Μάντζικερτ στο Σαγγάριο – Η Καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού»)
 
(Μετά την απομάκρυνση των Ελληνικών στρατευμάτων από την Σμύρνη στις 27 Αυγούστου 1922 και την είσοδο στην πόλη των Τούρκων «ατάκτων» αρχικά και του τακτικού τουρκικού στρατού υπό τον Τούρκο στρατηγό Νουρεντίν πασά αμέσως στη συνέχεια , ακολουθούν βάρβαρες βιαιότητες από τους Τούρκους κατά των

Ελλήνων και Αρμενίων κατοίκων της πόλης με αποκορύφωμα τον μαρτυρικό θάνατο του εθνομάρτυρα μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου .

 Στη συνέχεια οι Τούρκοι προχωρούν στο επόμενο στάδιο του σχεδίου τους που είναι η πυρπόληση και καταστροφή ολόκληρης της πόλης και η εξόντωση του χριστιανικού πληθυσμού της) .
 

«Το σχέδιο της πυρπόλησης τέθηκε σε εφαρμογή με συστηματικό τρόπο το βράδυ της 30ης Αυγούστου 1922 από τη αρμενική συνοικία που συνόρευε με την αγορά της Σμύρνης καθώς και από τις ελληνικές συνοικίες του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Φωτεινής .

 Όπως περιγράφουν αυτόπτες μάρτυρες η πυρκαγιά επεκτάθηκε ραγδαία τις επόμενες ώρες και στις υπόλοιπες ελληνικές συνοικίες καταστρέφοντας τα πάντα . Σύμφωνα με διασταυρωμένες περιγραφές ξένων και Ελλήνων που έζησαν τα γεγονότα , Τούρκοι στρατιώτες μετέφεραν συνεχώς δοχεία με πετρέλαιο και βενζίνη και αφού κατέβρεχαν με αυτά τα κτίρια άναβαν τις φωτιές με εμπρηστικές χειροβομβίδες ενώ οι κάτοικοι έτρεχαν με απόγνωση και πανικό να σωθούν προς την προκυμαία όπου είχαν συγκεντρωθεί και χιλιάδες άλλοι σε αλλόφρονη κατάσταση στην στενή παραλία της πόλης . 

Πολλοί τότε απελπισμένοι , έπεφταν μάλιστα στη θάλασσα για να σωθούν ενώ άλλοι κολυμπώντας προσπαθούσαν να φτάσουν στα πολεμικά σκάφη των τέως «συμμάχων» της Ελλάδας Γαλλίας , Αγγλίας και Ιταλίας για να ζητήσουν άσυλο και προστασία . ΄Οσοι κατόρθωναν όμως να φτάσουν στα σκάφη και σκαρφάλωναν σ΄αυτά για να σωθούν , οι ναύτες τους πετούσαν βίαια ξανά στη θάλασσα...»

Σμύρνη 27 Αυγούστου 1927

(Απόσπασμα από το υπό έκδοση νέο μου βιβλίο «Από το Μάντζικερτ στο Σαγγάριο – Η Καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού»)

«Στις 27 Αυγούστου 1922 , ημέρα Σάββατο , και ενώ τη Σμύρνη την έχουν εγκαταλείψει και τα τελευταία ελληνικά στρατεύματα , περίπου 400 άτακτοι Τούρκοι «τσέτες» ιππείς υπό τον Κίορ Μπεχλιβάν εισέρχονται στην πόλη για να τους ακολουθήσει τις εσπερινές ώρες ισχυρή δύναμη τουρκικού πεζικού υπό τον Τούρκο στρατηγό

Νουρεντίν πασά . 

Με την είσοδο των τουρκικών στρατευμάτων στη Σμύρνη άρχισαν αμέσως οι διώξεις και οι βιαιοπραγίες κατά των ανυπεράσπιστων και άοπλων Ελλήνων και Αρμενίων κατοίκων της πόλης .
 Ανάμεσα στους σφαγιασθέντες ήταν και ο εθνομάρτυρας μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος (κατά κόσμον Χρυσόστομος Καλαφάτης , 1867 – 1922) , ο οποίος παρά τις πιέσεις που του ασκήθηκαν , αρνήθηκε να εγκαταλείψει προηγουμένως την πόλη και το ποίμνιό του για να βρει φρικτό θάνατο από τον τουρκικό όχλο , στον οποίο τον παρέδωσε ο Νουρεντίν πασάς το βράδυ της 27ης Αυγούστου . 

Προηγουμένως ο ίδιος ο Κεμάλ είχε στείλει μήνυμα στον ηρωϊκό μητροπολίτη με το οποίο τον διαβεβαίωνε να μην ανησυχεί και να μην απομακρυνθεί από την πόλη γιατί … δεν κινδύνευε η ζωή του . 

Η σφαγή των Ελλήνων της Σμύρνης είχε προγραμματιστεί συστηματικά από τον Τούρκο στρατηγό Νουρεντίν πασά ο οποίος ενεργώντας κατ ΄ εντολή του Κεμάλ κοινοποίησε στα τουρκικά στρατεύματα ειδική κατεπείγουσα διαταγή όπου αναφέρονταν τα εξής :
«Συμφώνως προς την έγγραφον εντολήν , την οποίαν έλαβον παρά της κεντρικής Διευθύνσεως , λόγω της εκ των σημερινών παριστάσεων ανάγκης , το Ελληνικόν ΄Εθνος ενδέχεται να δείξει σημεία περισσού φανατισμού .

 Κατ΄ακολουθίαν , ένεκα παραμικράς τάσεως , κάθε στρατιώτης οφείλει να εκτελέση το καθήκον του , της ομαδικής δολοφονίας αυτών των ανθρώπων . Τούτο διατάσσει η πατρίς , όθεν δεν πρέπει να παραμελήσετε να πράξετε το καθήκον σας . Κάθε στρατιώτης είναι υποχρεωμένος να σκοτώση τέσσαρας – πέντε ΄Ελληνες υπέρ του μεγαλείου της πατρίδος μας …»

Για τον ΛΟΥΚΑ ΒΕΝΕΤΟΥΛΙΑ …

Σαν σήμερα στις 26 Αυγούστου 1984 έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος σύγχρονος Θεσσαλονικιός ζωγράφος Λουκάς Βενετούλιας που με το έργο του έμεινε στη μνήμη του κόσμου ως ο καλλιτέχνης που αγάπησε με πάθος τη Θεσσαλονίκη στο σύνολό της και όχι μόνο τις γνωστές ωραίες όψεις της . ΄Ηταν ο ζωγράφος με την έντονη κοινωνική ματιά με την οποία παρατηρούσε και στη συνέχεια αποτύπωνε με έναν τελείως προσωπικό τρόπο την πόλη και τους ανθρώπους της στα έργα του . Και τα θέματά του δεν ήταν πάντα ευχάριστα ,ούτε σκόπιμα ωραιοποιημένα φτάνοντας σε σημείο να αποτελεί κυρίαρχο θέμα σε κάποιο πίνακά του μία ψυχρή μεσοτοιχία μιας πολυκατοικίας . 

Για το λόγο αυτό η σύζυγός του Δέσποινα Βενετούλια , προλογίζοντας στον κατάλογο μιας αναδρομικής έκθεσης με τα έργα του το 2010 , έγραψε πως   «Τα

έργα του Λουκά Βενετούλια ήταν καθρέφτης της ψυχής , της ψυχοσύνθεσης , της ψυχολογίας και του χαρακτήρα του» τονίζοντας με έμφαση πως πάντα αντιλαμβανόταν απόλυτα το κοινωνικό γίγνεσθαι , ήθελε να αλλάξει τα πράγματα αλλά υπέφερε αφάνταστα που δεν αισθανόταν ικανός να το κάνει …
 

Αν οι τοπικές αρχές ασχολούνταν σοβαρά με τον εορτασμό των 100 χρόνων του Ελεύθερου βίου αυτής της πόλης , σήμερα ημέρα μνήμης του θανάτου του μεγάλου αυτού Θεσσαλονικιού ζωγράφου , αντί μνημοσύνου, θα εγκαινιαζόταν μία αναδρομική έκθεση με το έργο του .

 

  Αλλά όλες αυτές οι ευκαιρίες , η μία μετά την άλλη , περνούν ανεκμετάλλευτες προς μεγάλη μας θλίψη …