Παύλος Ζάννας
ένας μεγάλος διανοητής της Θεσσαλονίκης
Η σημερινή μέρα μας φέρνει στη μνήμη μας τον μεγάλο διανοητή, συγγραφέα και καλλιτεχνικό παράγοντα της Θεσσαλονίκης, τον Παύλο Ζάννα που έφυγε απ΄τη ζωή σαν σήμερα στις 6.12.1989 σε ηλικία 60 ετών αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο έργο στον τομέα του Πολιτισμού. Και είναι ευκαιρία να πούμε δύο λόγια για τον υπέροχο αυτό άνθρωπο με τη μεγάλη πνευματική καλλιέργεια, ευγένεια και αξιοπρέπεια.
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1929 και η καταγωγή του προσδιορίζει και το περιβάλλον όπου έζησε και επηρέασε φανερά τις αντιλήψεις του και θέσεις του που διατύπωσε αργότερα. Πατέρας του ήταν ο Αλέξανδρος Ζάννας υπουργός του Ελευθερίου Βενιζέλου και στενός φίλος του Νικολάου Πλαστήρα. Μητέρα του ήταν η Βιργινία Ζάννα κόρη της Πηνελόπης Δέλτα που ανέπτυξε μεγάλη πολιτιστική και πολιτική δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη.
Θα χρειαζόταν πολύς χώρος για να προσδιοριστεί το έργο και η προσφορά του Παύλου Ζάννα. Θα μείνουμε στο γεγονός ότι υπήρξε αντιπρόεδρος της γνωστής Μακεδονικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας "ΤΕΧΝΗ" με πρόεδρο το Λίνο Πολίτη ιδρύοντας και διευθύνοντας την Κινηματογραφική Λέσχη της Εταιρείας προσφέροντας στους Θεσσαλονικείς περίπου 300 σπάνιες ταινίες του παγκοσμίου Κινηματογράφου. Από τον ίδιο ξεκίνησε και η ιδέα της ίδρυσης του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, ιδέα που υιοθέτησε η Διεθνής ΄Εκθεση Θεσσαλονίκης το 1960 και την ενέταξε στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ γιά να καταστεί στη συνέχεια πανελλήνιος πολιτιστικός θεσμός με τεράστια απήχηση στους φίλους του κινηματογράφου.
Αλλά δεν σταμάτησε εδώ ο Παύλος Ζάννας καθώς ασχολήθηκε με την συγγραφή, την μετάφραση έργων ξένων συγγραφέων, την θεατρική κριτική και την ραδιοφωνική δημιουργία.
Ολα όμως αυτά σταμάτησαν μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 όταν συνελήφθη ως μέλος της "Δημοκρατικής ΄Αμυνας" και καταδικάστηκε σε φυλάκιση 12 1/2 ετών μαζί με τους γνωστούς Θεσσαλονικείς ομοϊδεάτες του Στ. Νέστορα, Γ. Σιπητάνο, Σ. Δέδε, Α. Μαλτσίδη και Κ. Πύρζα.
(Οι παλιοί Θεσσαλονικείς θα θυμούνται το κατάστημα δίσκων και γκαλερί "Ζ-Μ" που είχε ο Ζάννας στην αρχή της Αριστοτέλους κατεβαίνοντας δεξιά. Από ΄κει -θυμάμαι- πως ως φοιτητής με τα λίγα λεφτά που είχα διάλεξα και αγόρασα ένα μικρό δισκάκι 32 στροφών το οποίο ακούσαμε μαζί με τον Ζάννα και το σχολιάσαμε δεόντως. ΄Ηταν το πασίγνωστο "Rock Around the Clock" του πατέρα της Ροκ μουσικής Μπιλ Χάλεϊ που χάλαγε τότε κόσμο στα πάρτι της εποχής ...
Στη φωτογραφία ο Παύλος Ζάννας που δικαίως ονομάστηκε "ο οραματιστής του σινεμά" της Θεσσαλονίκης και ολόκληρης της Ελλάδας")

(06.12.2019)

Παύλος Ζάννας
ένας μεγάλος διανοητής της Θεσσαλονίκης
Η σημερινή μέρα μας φέρνει στη μνήμη μας τον μεγάλο διανοητή, συγγραφέα και καλλιτεχνικό παράγοντα της Θεσσαλονίκης, τον Παύλο Ζάννα που έφυγε απ΄τη ζωή σαν σήμερα στις 6.12.1989 σε ηλικία 60 ετών αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο έργο στον τομέα του Πολιτισμού. Και είναι ευκαιρία να πούμε δύο λόγια για τον υπέροχο αυτό άνθρωπο με τη μεγάλη πνευματική καλλιέργεια, ευγένεια και αξιοπρέπεια.
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1929 και η καταγωγή του προσδιορίζει και το περιβάλλον όπου έζησε και επηρέασε φανερά τις αντιλήψεις του και θέσεις του που διατύπωσε αργότερα. Πατέρας του ήταν ο Αλέξανδρος Ζάννας υπουργός του Ελευθερίου Βενιζέλου και στενός φίλος του Νικολάου Πλαστήρα. Μητέρα του ήταν η Βιργινία Ζάννα κόρη της Πηνελόπης Δέλτα που ανέπτυξε μεγάλη πολιτιστική και πολιτική δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη.
Θα χρειαζόταν πολύς χώρος για να προσδιοριστεί το έργο και η προσφορά του Παύλου Ζάννα. Θα μείνουμε στο γεγονός ότι υπήρξε αντιπρόεδρος της γνωστής Μακεδονικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας "ΤΕΧΝΗ" με πρόεδρο το Λίνο Πολίτη ιδρύοντας και διευθύνοντας την Κινηματογραφική Λέσχη της Εταιρείας προσφέροντας στους Θεσσαλονικείς περίπου 300 σπάνιες ταινίες του παγκοσμίου Κινηματογράφου. Από τον ίδιο ξεκίνησε και η ιδέα της ίδρυσης του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, ιδέα που υιοθέτησε η Διεθνής ΄Εκθεση Θεσσαλονίκης το 1960 και την ενέταξε στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ γιά να καταστεί στη συνέχεια πανελλήνιος πολιτιστικός θεσμός με τεράστια απήχηση στους φίλους του κινηματογράφου.
Αλλά δεν σταμάτησε εδώ ο Παύλος Ζάννας καθώς ασχολήθηκε με την συγγραφή, την μετάφραση έργων ξένων συγγραφέων, την θεατρική κριτική και την ραδιοφωνική δημιουργία.
Ολα όμως αυτά σταμάτησαν μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 όταν συνελήφθη ως μέλος της "Δημοκρατικής ΄Αμυνας" και καταδικάστηκε σε φυλάκιση 12 1/2 ετών μαζί με τους γνωστούς Θεσσαλονικείς ομοϊδεάτες του Στ. Νέστορα, Γ. Σιπητάνο, Σ. Δέδε, Α. Μαλτσίδη και Κ. Πύρζα.
(Οι παλιοί Θεσσαλονικείς θα θυμούνται το κατάστημα δίσκων και γκαλερί "Ζ-Μ" που είχε ο Ζάννας στην αρχή της Αριστοτέλους κατεβαίνοντας δεξιά. Από ΄κει -θυμάμαι- πως ως φοιτητής με τα λίγα λεφτά που είχα διάλεξα και αγόρασα ένα μικρό δισκάκι 32 στροφών το οποίο ακούσαμε μαζί με τον Ζάννα και το σχολιάσαμε δεόντως. ΄Ηταν το πασίγνωστο "Rock Around the Clock" του πατέρα της Ροκ μουσικής Μπιλ Χάλεϊ που χάλαγε τότε κόσμο στα πάρτι της εποχής ...
Στη φωτογραφία ο Παύλος Ζάννας που δικαίως ονομάστηκε "ο οραματιστής του σινεμά" της Θεσσαλονίκης και ολόκληρης της Ελλάδας")

(06.12.2019)

Σκεφθείτε πόσο συνταρακτική θα ήταν μία διαδήλωση που στρέφεται κατά της βίας της εξουσίας αν οι μετέχοντες μετείχαν σιωπηλά κρατώντας μόνο πανώ και μαύρες σημαίες , χωρίς κουκούλες, ρόπαλα και μολότοφ... Η σιωπή είναι πολλές φορές πολύ πιο ηχηρή και αποτελεσματική από τις κραυγές και τα συνθήματα ...

ΩΣ ΕΔΩ Η ΑΝΟΧΗ ΜΑΣ ! Πρέπει να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα στον Τούρκο σουλτάνο που ονειρεύεται ανασύσταση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με τον ίδιο στο σαράϊ και τους λαούς υπόδουλους να τον ευλογούν και να τον μνημονεύουν με ευχές και παρακάλια. Ο άνθρωπος, βλέποντας πως η διαλυμένη και εν παρακμή ευρισκόμενη Ευρώπη δεν αντιδρά αλλά ούτε και οι Μεγάλοι (ΗΠΑ και Ρωσία) πολυνοιάζονται, έχει αποθρασυνθεί και ήδη κινείται σε επίπεδα ωμής παραβίασης των εθνικών μας δικαιωμάτων. Πως μπορεί να σταματήσει οριστικά αυτή καθημερινή απειλή ? .. Μπορεί να γίνει με εσωτερική σύμπνοια και ομοψυχία, με πλήρη ενεργοποίηση προς πάσα κατεύθυνση της διπλωματίας μας στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου και των Διεθνών Συνθηκών αλλά και με παράλληλη προετοιμασία των δυνάμεων αποτροπής κάθε ενέργειας των γειτόνων μας που θα παραβιάζει τον εθνικό, εναέριο και θαλάσσιο χώρο μας !... Είναι η ώρα να θυμίσουμε στους Τούρκους (και σε κάποιους συνεργάτες τους) τις εθνικές "κόκκινες γραμμές" μας με τη ρητή δήλωση πως η κάθε παραβίασή τους θα αντιμετωπιστεί δυναμικά και άμεσα. Ως εδώ η ανοχή μας ! ...

                                              Ο ΦΟΒΕΡΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 1941 - 1942
                                    Ο ΘΑΛΑΣΙΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ο χειμώνας 1941 - 1942 υπήρξε φοβερός στην κατεχόμενη από τους Γερμανο-ιταλο-βουλγάρους Ελλάδα. Οι κατακτητές φρόντισαν με βίαια μέτρα και κατασχέσεις να αποκτήσουν τα εφόδια που χρειάζονταν για να αντιμετωπίσουν τον χειμώνα αφήνοντας όμως τον πληθυσμό ακάλυπτο από κάθε πλευρά.
Πέρα από τον ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα υπήρξε και ο φοβερός λιμός για τον οποίο τεράστιες ευθύνες είχαν οι κατακτητές οι οποίοι κατάσχεσαν όλα τα τρόφιμα και τα είδη άμεσης ανάγκης σε ολόκληρη την Ελλάδα ως λεία πολέμου κατά παράβαση των κανόνων περί επιτάξεων σε κατεχόμενη χώρα σύμφωνα με τους Κανονισμούς της Χάγης του 1907. Ενδεικτικό της στάσης τους απέναντι στην Ελλάδα είναι ότι στην αρχή της επισιτιστικής κρίσης τον Σεπτέμβριο του 1941 η κυβέρνηση του Γ΄Ράϊχ ανέφερε σχετικά : «Είναι πολύ πιο επείγον να στηρίξουμε με τρόφιμα το Βέλγιο και ίσως την Ολλανδία και την Νορβηγία υπό το πρίσμα στρατιωτικών μας προσπαθειών από το να στηρίξουμε την Ελλάδα …».
Σ΄αυτή την οδυνηρή και εφιαλτική πραγματικότητα η στάση των Συμμάχων και ιδιαίτερα της Μ. Βρετανίας υπήρξε κατά περίεργο τρόπο άκρως ανθελληνική καθώς αντί να βρεθεί τρόπος να βοηθηθούν οι ευρισκόμενοι σε απόγνωση ΄Ελληνες εφάρμοσαν οι Σύμμαχοι από πάνω και τον "Θαλάσσιο αποκλεισμό" της χώρας δήθεν για να πλήξουν τους κατακτητές ...
Οι Σύμμαχοι και ειδικά η Μ. Βρετανία, μεθόδευσαν τότε και πραγματοποίησαν θαλάσσιο αποκλεισμό της κατεχόμενης Ελλάδας κρίνοντας πως με τον τρόπο αυτό θα πληγούν τα ναζιστικά στρατεύματα που εγκαταστάθηκαν στη χώρα αδιαφορώντας αν παράλληλα καθιστούσαν περισσότερο οδυνηρό το ήδη οξύ επισιτιστικό πρόβλημα του πληθυσμού κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων της Αθήνας, του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης αλλά και των νησιών του Αιγαίου και ιδιαίτερα της Μυκόνου, της Σύρου και της Χίου. Με παρέμβαση τότε των Ελλήνων του εξωτερικού και ειδικά των οργανώσεων «Ελληνοαμερικανική Πρωτοβουλία Αποκατάστασης Θυμάτων Πολέμου» και «Ελληνική ΄Ενωση Κωνσταντινουπολιτών» αγοράστηκαν τρόφιμα στην Τουρκία (που εμφανιζόταν ως ουδέτερη χώρα) και με τη βοήθεια του «Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού» και της «Ερυθράς Ημισελίνου» φορτώθηκαν 7.100 τόνοι τροφίμων και άλλων επειγόντων εφοδίων στο ενοικιασμένο ιδιωτικό ατμόπλοιο «Κουρτουλούς» και από την Κωνσταντινούπολη άρχισαν να στέλνονται στον Πειραιά βοηθώντας τον ελληνικό λαό να ξεπεράσει σε ένα βαθμό την πρωτοφανή ανθρωπιστική κρίση που οδήγησε στο θάνατο από πείνα δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους μέσα στον φοβερό χειμώνα 1941-1942. Το πρώτο δρομολόγιο του πλοίου «Κουρτουλούς» με τρόφιμα και άλλα εφόδια προς την Ελλάδα έγινε στις 6 Οκτωβρίου 1941 και συνεχίστηκε και μετά την άρση του βρετανικού αποκλεισμού της Ελλάδας στις αρχές του 1942, ως και το 1946. Όταν η κατάσταση στην καρδιά του χειμώνα 1941 - 1942 έφτασε σε εφιαλτικά επίπεδα στην Ελλάδα ακόμα και οι Γερμανοί κατακτητές εντυπωσιάστηκαν από την εχθρική προς τον πληθυσμό της Ελλάδας στάση των Συμμάχων και ιδιαίτερα της Μ. Βρετανίας. Ο κορυφαίος μάλιστα ναζιστής Γιόζεφ Γκαίμπελς στρέφεται κατά των «συμμάχων» της Ελλάδας ΄Αγγλων σημειώνοντας χαρακτηριστικά στις 30.01.1942 στο Ημερολόγιό του : « ΄Ελαβα μία αξιοθρήνητη αναφορά για την κατάσταση στην Ελλάδα. Εκεί η πείνα έχει καταστεί ενδημική νόσος. Στους δρόμους της Αθήνας οι άνθρωποι πεθαίνουν κατά χιλιάδες από εξάντληση. Όλα αποτελούν συνέπεια του βάναυσου βρετανικού αποκλεισμού και μάλιστα εναντίον ενός λαού, που επιπόλαια θέλησε να βγάλει για λογαριασμό των ΄Αγγλων τα κάστανα από τη φωτιά. Αυτό είναι το ευχαριστώ του Λονδίνου»...
΄Ομως μετά τον πόλεμο η επίσημη Ελλάδα για το τεράστιο αυτό θέμα δεν έκανε καν λόγο και σήμερα ελάχιστοι είναι αυτοί στην Ελλάδα τι συνέβη τότε στη χώρα. ΄Αλλωστε η Ελλάδα βρισκόταν υπό αγγλική Κατοχή ως τον Εμφύλιο 1946 - 1949...
(Στην εικόνα η συνηθισμένη εικόνα στους δρόμους της Αθήνας με πολλούς κατοίκους να πεθαίνουν κυριολεκτικά στη μέση του δρόμου ...)

(05.12.2019)

                                              ΜΝΗΜΗ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΥ

Σαν σήμερα , στις 4 Δεκεμβρίου 1976, φεύγει από τη ζωή σε ηλικία 73 ετών, ο ομότιμος καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ (Τμήμα Αρχιτεκτόνων) Πάτροκλος Καραντινός, ένας από τους πλέον σημαντικούς αρχιτέκτονες του μοντέρνου κινήματος της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα με τεράστιο έργο κυρίως στο χώρο των δημοσίων κτιρίων και με μεγάλη αναγνώριση στο διεθνή χώρο των αρχιτεκτόνων. Ο Πάτροκλος Καραντινός συνδέθηκε στενά με τη Θεσσαλονίκη, δίδαξε στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής της νεοσύστατης Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ μαζί με άλλους εξαίρετους συναδέλφους του (Μουτσόπουλος, Φατούρος, Βαλεντής, Τριανταφυλλίδης κ.ά.) μελετώντας και πολλά σημαντικά κτίρια της πόλης όπως το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Χημείο , τη Φυσικομαθηματική Σχολή, την Πολυτεχνική Σχολή, την πρώτη Φοιτητική Εστία του ΑΠΘ, το Θεαγένειο Νοσοκομείο κ.ά. Συνέπεσε μάλιστα όταν εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής στην Πολυτεχνική Σχολή το 1959 να εκλεγεί διευθυντής του νεοσύστατου τότε Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος ο σκηνοθέτης Σωκράτης Καραντινός που ήταν αδελφός του. Και οι δύο φωτισμένοι αυτοί άνθρωποι προσέφεραν τα μέγιστα στη Θεσσαλονίκη στη περίοδο εκείνη που η πόλη προσπαθούσε να διαμορφώσει το σύγχρονο πολιτιστικό της προφίλ.
(Ο Πάτροκλος Καραντινός υπήρξε εξαίρετος δάσκαλος στη Αρχιτεκτονική Σχολή του ΑΠΘ μόλις αυτή συγκροτήθηκε το 1958 και είχα την τιμή να είμαι ένας από τους πρώτους μαθητές του. Καθώς μάλιστα είχε συνδεθεί με διεθνείς προσωπικότητες της Αρχιτεκτονικής μεταξύ των οποίων και με τον περίφημο Γάλλο αρχιτέκτονα Λε Κορμπιζιέ, μετέφερε τις θεωρίες του σε μας και ήμουν ένας από τους οπαδούς του...)
Σημ. Η φωτογραφία του Πάτροκλου Καραντινού είναι από τότε που εργαζόταν για την ανέγερση σχολείων σε όλη την Ελλάδα. Εμείς τον γνωρίσαμε πολύ αργότερα.

(04.12.2019)

                                                  ΤΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ ΤΟΥ ΄44

Τα αιματηρά "Δεκεμβριανά" του 1944 άρχισαν στην Αθήνα στην ουσία σαν σήμερα 1η Δεκεμβρίου 1944 μόλις ένα μήνα μετά την αποχώρηση των Γερμανών κατακτητών από την Ελλάδα και το τέλος της Κατοχής. Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τι ακριβώς συνέβη καθώς ακολούθησε ο φοβερός Εμφύλιος πόλεμος 1946 - 1949 τις συνέπειες του οποίου συνεχίζουμε να πληρώνουμε ως χώρα και λαός…
Μετά την παραίτηση από την κυβέρνηση Παπανδρέου των υπουργών της ΠΕΕΑ την 1η Δεκεμβρίου 1944 διαφωνώντας για τον τρόπο αποστράτευσης και αφοπλισμού των ενόπλων ομάδων στην Ελλάδα , αρχίζουν τα αιματηρά «Δεκεμβριανά» στην Αθήνα τα οποία και κλιμακώνονται ταχύτατα μετά τα γεγονότα της 3ης Δεκεμβρίου στην πλατεία Συντάγματος …
Την προηγούμενη ημέρα , στις 2 Δεκεμβρίου 1944, η Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ αποφάσισε να πραγματοποιήσει συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στην πλατεία Συντάγματος την επομένη 3 του μήνα , ημέρα Κυριακή και ώρα 11 π.μ., όπου θα μιλούσαν οι αντιπρόσωποι όλων των «εαμικών» κομμάτων και θα αναγγελλόταν η κήρυξη πανεργατικής απεργίας για τη Δευτέρα 4.12.1944…
Η συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε στο Σύνταγμα την ηλιόλουστη εκείνη ημέρα , σαν σήμερα στις 3 Δεκεμβρίου 1944, κανονικά και μετά από λήψη σχετικής άδειας από την Αστυνομία. Η ατμόσφαιρα, παρά τα συνθήματα κατά της κυβέρνησης , ήταν ειρηνική και το πλήθος κατευθύνθηκε προς το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη για κατάθεση στεφανιών, όταν –χωρίς προειδοποίηση ή αιτία- άρχισαν να πέφτουν πυροβολισμοί από τις στέγες των γύρω κτιρίων της Διεύθυνσης Αστυνομίας και των Παλιών Ανακτόρων με στόχο τους άοπλους διαδηλωτές. Ακολούθησε πανικός , αγανάκτηση , αγωνία , τρόμος και απερίγραπτη σύγχυση ενώ μάρτυρες των γεγονότων γίνονται δεκάδες ξένοι δημοσιογράφοι που βρίσκονταν την ημέρα εκείνη στο Ξενοδοχείο της «Μεγάλης Βρετανίας». Όταν σταμάτησαν οι πυροβολισμοί στην πλατεία Συντάγματος υπήρχαν 28 νεκροί διαδηλωτές και πάνω από 100 τραυματίες…
Ο ανταποκριτής των συντηρητικών «Times» του Λονδίνου ανέφερε στην ανταπόκρισή του από την Αθήνα ότι η Αστυνομία ήταν αυτή που άνοιξε πυρ κατά του πλήθους , ενώ ο ανταποκριτής του «Chicago Sun» , δημοσιογράφος Μ.φ.Φόντορ, εξέφρασε με βεβαιότητα την άποψη πως τα γεγονότα δημιουργήθηκαν για να δοθεί η δυνατότητα στον ΄Αγγλο στρατηγό Σκόμπυ να κηρύξει στρατιωτικό νόμο στην Αθήνα. ΄Αλλωστε τα βρετανικά τανκς ήταν σταθμευμένα κοντά στην πλατεία Συντάγματος έτοιμα για κάθε ενδεχόμενο …
Και πράγματι την άλλη μέρα , 4 Δεκεμβρίου 1944 , ο ΄Αγγλος στρατηγός Σκόμπυ θα κηρύξει στρατιωτικό νόμο για να αρχίσουν και να γενικευτούν οι συγκρούσεις . Η ολέθρια «μάχη της Αθήνας» είχε αρχίσει

(01.12.2019)