ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ :
Ο "ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ" ...
Στις 30 Οκτωβρίου 1944 έφιππος και επικεφαλής της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, μπήκε ελευθερωτής στη Θεσσαλονίκη ο στρατηγός Ευριπίδης Μπακιρτζής και έγινε δεκτός μαζί με το Μάρκο Βαφειάδη με ενθουσιασμό από τους Θεσσαλονικείς που ξεχύθηκαν στους δρόμους ζητωκραυγάζοντας και ανεμίζοντας ελληνικές σημαίες και σημαίες των Συμμάχων...
Ποιός όμως ήταν ο Ευριπίδης Μπακιρτζής που ήταν γνωστός και με το προσωνύμιο "Κόκκινος συνταγματάρχης" ? ...
Λίγα λόγια για τον στρατηγό Ευριπίδη Μπακιρτζή του οποίου η ζωή είναι συνδεδεμένη με αγώνες υπέρ της Ελλάδας και με τη Θεσσαλονίκη ένεκα της Απελευθέρωσης το 1944 αλλά και ένεκα της "Εθνικής ΄Αμυνας" της οποίας υπήρξε δραστήριο στέλεχος ...
Ο Ευριπίδης Μπακιρτζής γεννήθηκε στις Σέρρες το 1895 απο οικογένεια των Γρεβενών με πολεμική παράδοση στην Επανάσταση του 1821 και συμμετοχή στο Μακεδονικό Αγώνα. Δύο μάλιστα αδέλφια του πολέμησαν στη Μακεδονία εκ των οποίων ο ένας ενταγμένος ενεργά στον Μακεδονικό Αγώνα και ο άλλος εκτελέστηκε από τους Βουλγάρους την ίδια περίοδο. Ο ίδιος εισήλθε στη Σχολή Ευελπίδων και ως σπουδαστής μετείχε στον Α΄και Β΄ Βαλκανικό πόλεμο 1912-13 μαχόμενος στα μέτωπο ως υπαξιωματικός. Κατά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκε να υπηρετεί ως αξιωματικός του Πυροβολικού στην Καβάλα όπου αρνούμενος την παράδοση του Δ΄Σώματος Στρατού στους Γερμανο-βουλγάρους προσέφυγε και εντάχθηκε στο στρατό της "Εθνικής ΄Αμυνας" της Θεσσαλονίκης όταν στην πόλη είχε εγκατασταθεί κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Μάλιστα διακρίθηκε στην ιστορική μάχη του Σκρά ντι Λέγκεν που ακολούθησε γιά να παρασημοφορηθεί από τους Βρετανούς με το υψηλό παράσημο "D..S.O" .Το 1922, μετά τη θλιβερή κατάληξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας όπου μετείχε, προσχώρησε στο Κίνημα Πλαστήρα- Γονατά που ανέτρεψε τον βασιλιά Κωνσταντίνο στην Αθήνα. Την ανώμαλη περίοδο που ακολούθησε μετά το 1926 ως συνταγματάρχης μετείχε στο Κίνημα Πλαστήρα για να αποταχθεί από το στρατό και να καταδικαστεί σε θάνατο χωρίς όμως να εκτελεστεί τελικά. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής υπήρξε στρατιωτικός σύνδεσμος μεταξύ ΄Αγγλων και Ελληνικών αντιστασιακών Ομάδων με το όνομα "Προμηθέας". ενώ με τον φίλο του Ψαρρό είχαν ιδρύσει την αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ και αργότερα εντάχθηκε στην αντιστασιακή οργάνωση ΑΑΑ του (απότακτου επίσης) στρατηγού Στέφανου Σαράφη γιά να καταλήξει στο ΕΑΜ- ΕΛΑΣ. Στο διάστημα 10.3.1944 ως τις 18.4.1044 μάλιστα ανέλαβε πρόεδρος (πρωθυπουργός) της "Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης" (της γνωστής ΠΕΕΑ ή "κυβέρνησης των βουνών") γιά να τεθεί αμέσως μετά επικεφαλής της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ και με την ιδιότητα αυτή να εισέλθει ως ελευθερωτής στη Θεσσαλονίκη σαν σήμερα στις 30 Οκτωβρίου 1944..
Αλλά για τον στρατηγό Μπακιρτζή θα μιλήσουμε και πάλι καθώς υπήρξε συνετός στρατιωτικός και ένεκα αυτού δεν υπήρξαν "Δεκεμβριανά" στη Θεσσαλονίκη όπως στην Αθήνα μετά την Απελευθέρωση ...
(30.10.2017)

                                            30.10.1944 : Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ...
Αμέσως μετά την φυγή των Γερμανών από τη Θεσσαλονίκη, σαν σήμερα στις 30 Οκτωβρίου 1944, εκδίδεται και κυκλοφορεί στην πόλη το παρακάτω διάγγελμα του ΕΑΜ Θεσσαλονίκης ...
"Την ιστορική αυτή στιγμή, που χάρη στον θρυλικό ΕΛΑΣ οι ιαχές και οι αλαλαγμοί του ηρωικού λαού της πόλης μας υποδέχονται την πολυπόθητη λευτεριά, το ΕΑΜ, που είχε την ύψιστη εθνική τιμή να βρίσκεται οδηγητής του μεγάλου και ιστορικού αυτού αγώνα από την πρώτη μέρα της σκλαβιάς, χαιρετίζει με άφθαστη συγκίνηση και εθνική περηφάνεια τη σημερινή ημέρα σαν το καλύτερο έπαθλο της τιμημένης Μακεδονικής πρωτεύουσας και της θυσίας του ηρωϊκού λαού της..."
Το μεσημέρι της επόμενης μέρας, ένοπλα τμήματα του ΕΛΑΣ, εισέρχονται στη Θεσσαλονίκη με επικεφαλής, καβάλα στα άλογα, τον Καπετάν Μάρκο (Βαφειάδη) και τον υποστράτηγο Ευριπίδη Μπακιρτζή, στέλεχος της "Εθνικής ΄Αμυνας" Θεσσαλονίκης του 1916-17, ήρωα του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου και της Μικρασιατικής εκστρατείας, ως αρχηγός των δυνάμεων του ΕΛΑΣ.
Οι ελευθερωτές γίνονται δεκτοί με ενθουσιασμό από τους Θεσσαλονικείς που έχουν κατέβει στους δρόμους ανεμίζοντας ελληνικές σημαίες και σημαίες των Συμμάχων...
(30.10.2017)

 

                                     ΤΑ ΚΑΤΟΡΘΩΜΑΤΑ ΤΗΣ 22ας ΜΟΙΡΑΣ ΔΙΩΞΗΣ ...

 

Το πως αντιμετωπίστηκαν τα ιταλικά βομβαρδιστικά που επιχείρησαν σφοδρούς βομβαρδισμούς στη Θεσσαλονίκη τέσσερις μέρες μετά την κήρυξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου, μπορεί να αποτελέσει σενάριο κινηματογραφικής ταινίας με ήρωες τους αεροπόρους μας της ιστορικής 22ας Μοίρας Δίωξης που επιχειρούσε με βάση το αεροδρόμιο του Σέδες στην Ανατολική Θεσσαλονίκη. Η 22η Μοίρα Δίωξης του Σέδες είχε διοικητή τον σμηναγό Ανδ. Αντωνίου και περιλάμβανε στη δύναμή της 7 αξιωματικούς, 25 υπαξιωματικούς και 66 σμηνΊτες ενώ ήταν εξοπλισμένη με καταδιωκτικά αεροπλάνα πολωνικής κατασκευής τύπου "P.Z.L." ( F και G) που είχαν αγοραστεί την περίοδο 1937- 38 .

Οι Ιταλοί άρχισαν σφοδρούς βομβαρδισμούς της Θεσσαλονίκης την 1η Νοεμβρίου 1940 με στόχο να πλήξουν το λιμάνι , το σιδηροδρομικό σταθμό και άλλους στρατιωτικούς στόχους αλλά δεν ήταν καθόλου εύστοχοι και αντ΄ αυτών έπληξαν το ξενοδοχείο "Ακρόπολις", το καφενείο "Νάουσα", τα γραφεία της "Εφημερίδας των Βαλκανίων", τον κινηματογράφο "Αχίλλειον" και το υπό ανέγερση τότε "Ολύμπιον" στην πλατεία Αριστοτέλους. Ακόμα αντί γιά το λιμάνι επλήγησαν από τους Ιταλούς κατοικημένες περιοχές και φτωχογειτονιές όπως η Νέα Κρήνη, η Αρετσού, το Κουρί, το Κατιρλή, η Καλαμαριά, ο ΄Αγιος Νικόλαος, η Τούζλα, το Αλλατίνι, το Βυζάντιο, το Βότση, τα Τροχοδρομικά κ.ά. Τα ίδια υπέστησαν η Επτάλοφος, η Νεάπολη, η Ξηροκρήνη και οι Συκιές στη βορειοδυτική Θεσσαλονίκη. Σε κάθε βομβαρδισμό όμως των Ιταλών ακολουθούσε αντεπίθεση από τα ελληνικά αεροπλάνα της 22ης Μοίρας Δίωξης του Σέδες που επιχειρούσαν με σφοδρότητα κατά των ιταλικών. Πάνω τότε από τον Θερμαϊκό λάμβαναν χώρα φοβερές αερομαχίες που ανάγκαζαν τα ιταλικά αεροπλάνα να κάνουν μεταβολή και να επιστρέψουν πίσω στη βάση τους στην Αλβανία αδειάζοντας τις βόμβες τους στη θάλασσα ή στα χωράφια κυνηγημένα από τα ελληνικά ως τα ελληνο-αλβανικά σύνορα.

Μία από τις πιό γνωστές πράξεις ηρωισμού των Ελλήνων αεροπόρων του Σέδες ήταν αυτή του υποσμηναγού Μαρίνου Μητραλέξη ο οποίος στις 2 Νοεμβρίου 1940 κυνηγώντας ένα ιταλικό αεροπλάνο, επειδή του τελείωσαν οι σφαίρες, έριζε το εχθρικό αεροπλάνο ... ροκανίζοντας από πίσω με την έλικα του αεροπλάνου του ...τα φτερά του ιταλικού αεροπλάνου που προσπαθούσε να το σκάσει...

(28.10.2017)

ΜΙΑ ΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΟΝΙΑ ... Με αφορμή την απόφαση ανεξαρτησίας που κήρυξε σήμερα το κοινοβούλιο της Καταλονίας ομολογώ πως βρίσκομαι σε δύσκολη θέση και σε αδυναμία να εκφράσω τελική γνώμη αν αυτά τα κινήματα των διαφόρων αυτόνομων περιοχών μπορούν να οδηγήσουν σε καλό την Ευρώπη η οποία βιώνει πολυεπίπεδη κρίση εδώ και χρόνια. Και αυτό παρόλο που αναφανδόν είμαι ταγμένος υπέρ της ανεξαρτησίας των λαών και της ελεύθερης αυτών επιλογής του μέλλοντός τους. Φοβάμαι δηλαδή ότι η διάσπαση των κρατών την κρίσιμη εποχή των ανακατατάξεων που ζούμε και η δημιουργία αυτών των μικρών αυτόνομων περιοχών ίσως να αποτελέσει την "κερκόπορτα" μέσα απο την οποία θα περάσουν εύκολα εθνικιστικές και διαλυτικές πολιτικές και σχέδια στην Ευρώπη την ίδια περίοδο που όλοι αντιμετωπίζουμε πλήθος άμεσων και πιεστικών προβλημάτων. Και ας μην ξεχνάμε πως ... ο λύκος στην αντάρα χαίρεται !

                                ΕΛΛΗΝΟ- ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 1940-41

 28.10.1940  Ελληνο-ιταλικός πόλεμος 1940-41. Ο Ιταλός πρεσβευτής στην Αθήνα Εμμανουέλε Γκράτσι, 3.15΄το πρωί, επιδίδει  στον ΄Ελληνα πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά ιταμό τελεσίγραφο με το οποίο η ιταλική κυβέρνηση ζητούσε «το δικαίωμα να καταλάβει δια των Ενόπλων αυτής Δυνάμεων ορισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους». Το τελεσίγραφο απορρίπτεται από τον ΄Ελληνα πρωθυπουργό για να ακολουθήσει ο  Ελληνο-ιταλικός πόλεμος 1940-41, το «ΟΧΙ» των  Ελλήνων. Όταν στις 6 π.μ. ήχησαν οι σειρήνες της Αντιαεροπορικής ΄Αμυνας στην Ελλάδα, τα φασιστικά ιταλικά στρατεύματα είχαν ήδη πριν μισή ώρα εισβάλει στη χώρα χωρίς να περιμένουν καν να εκπνεύσει η προθεσμία αποδοχής ή απόρριψης του τελεσιγράφου που είχε επιδοθεί από τον Γκράτσι στον Μεταξά.                                                                           Στο ημερολόγιό του εκείνη την ημέρα ο Μεταξάς σημειώνει χαρακτηριστικά:                                                                                                                     «Νύκτα στις τρείς με ξυπνούν. Ο Τραυλός.΄Ερχεται ο Grazzi,  Πόλεμος! … Ζητώ αμέσως Νικολούδη, Μαυρουδή… Αναφέρω Βασιλέα …. Καλώ Πάλαιρετ και ζητώ βοήθειαν Αγγλίας … Κατεβαίνω 5 Υπουργικόν Συμβούλιον.΄Ολοι πιστοί και Μαυρουδής … Φανατισμός λαού αφάνταστος … Μάχαι εις σύνορα Ηπείρου… Βομβαρδισμοί. Σειρήνες … Ο Θεός βοηθός !!»                                                                                                      ( Σημ. Τραυλός ήταν ο φύλακας έξω από την οικία του Μεταξά. Νικολούδης (Θεολόγος) ήταν ο υπουργός Τύπου και Τουρισμού της κυβέρνησης Μεταξά. Μαυρουδής (Νικόλαος) ήταν ο μόνιμος τότε υφυπουργός Εξωτερικών και Πάλαιρετ (Μίκαελ) ήταν ο τότε πρέσβυς της Μ. Βρετανίας στην Αθήνα)                                                                                                                                                                                                                                   

28.10.1940  Ο διοικητής της VIII Μεραρχίας υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος πληροφορείται στις 4 πμ από το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο Στρατού ότι: «Ο Ιταλός πρεσβευτής δια διακοινώσεως του προς την Ελληνικήν  κυβέρνησιν εζήτησε να εισέλθωσι σήμερον την 6^ην πρωϊνήν τα ιταλικά στρατεύματα εις το ημέτερον έδαφος και ότι εν περιπτώσει αρνήσεως θα εισέλθωσι δια της βίας. Η κυβέρνησις απέρριψε την αίτησιν ταύτην του Ιταλού πρέσβεως και διατάσσει αντίστασιν μέχρις εσχάτων»    

28.10.1940  Στις 5.30΄π.μ. , μισή ώρα προτού λήξει η προθεσμία του ιταλικού τελεσίγραφου, αρχίζει η ιταλική εισβολή στην ΄Ηπειρο με 7 φάλαγγες στρατού. Στην Πίνδο η ιταλική Μεραρχία «Τζούλια» προσβάλλει τα προωθημένα τμήματα του Αποσπάσματος Πίνδου ενώ στην περιοχή της βορειοδυτικής Μακεδονίας ο Ιταλικός στρατός περιορίζεται σε πυρά πυροβολικού, Παράλληλα η Ιταλική Αεροπορία βομβαρδίζει το Ναύσταθμο Σαλαμίνας, τον Σκαραμαγκά , τον Πειραιά,  την Πάτρα και την Πρέβεζα  

28.10.1940  Το πρωί της εισβολής των Ιταλών στην Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940, ο Μουσσολίνι υποδέχεται τον Χίτλερ στον σιδηροδρομικό σταθμό της Φλωρεντίας και περιχαρής του αναγγέλλει πως «ο νικηφόρος ιταλικός στρατός πέρασε τα Ελληνοαλβανικά σύνορα» χωρίς –καθώς προκύπτει- αυτός να δείξει τον παραμικρό ενθουσιασμό …  
(27.10.2017)

ΤΟΥΡΝΟΥΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΜΕΛΛΟΘΑΝΑΤΩΝ "ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ" ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ...
΄Οταν άρχισα να ασχολούμαι με την κατοχική περίοδο της Θεσσαλονίκης είχα την ευκαιρία να γνωρίσω έναν συμπολίτη αντιστασιακό, τον Στέργιο Χατζή, που έμενε στη Σταυρούπολη και έπαιζε ως ερασιτέχνης ποδόσφαιρο στα χρόνια της Κατοχής στην ομάδα "Παύλος Μελάς" Σταυρούπολης- Νεάπολης που πήρε το όνομά της από το γνωστό στρατόπεδο της οδού Λαγκαδά το οποίο κατά τη διάρκεια της Κατοχής χρησιμοποιήθηκε ως Στρατόπεδο Συγκέντρωσης μελλοθανάτων ομήρων και πατριωτών που προορίζονταν γιά τα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης της Κεντρικής Ευρώπης.
Μέσα σ΄αυτές τις φρικτές συνθήκες συνέβη ένα γεγονός που ίσως δεν καταγράφηκε ακόμα στις σελίδες της Εθνικής Αντίστασης του λαού μας κατά των Γερμανών κατακτητών. Η δράση ξεκινά το 1943 όταν ο Γερμανός στρατοπεδάρχης Χανς Χόϊζερ (Hans Hauser), λοχίας της Γκεστάπο, που ήταν φανατικός ποδοσφαιρόφιλος, αποφασίζει να οργανώσει μέσα στο στρατόπεδο "Παύλος Μελάς" πρωτάθλημα ποδοσφαίρου και κάλεσε να μετέχουν σ΄αυτό και οι ομάδες της πέριξ περιοχής "Παύλος Μελάς" της Σταυρούπολης- Νεάπολης και ΠΟΞ της Ξηροκρήνης. Μόλις μαθεύτηκε αυτό αμέσως εντάχθηκαν στις δύο αυτές ομάδες "καμουφλαρισμένοι" ως ποδοσφαιριστές και στελέχη της Εθνικής Αντίστασης και ιδιαίτερα της ΕΠΟΝ γιά να μπορέσουν με τον τρόπο αυτό να μπουν στο στρατόπεδο και να έλθουν σε επαφή με κρατούμενους μελλοθανάτους. Παράλληλα ο στρατοπεδάρχης συγκρότησε τρείς ομάδες μέσα στο στρατόπεδο , μία από άνδρες της γερμανικής φρουράς, μία με Ιταλούς και μία με Σέρβους αιχμαλώτους. Το τουρνουά άρχισε στη μεγάλη αλάνα πίσω ακριβώς από την ψηλή περίφραξη και οι αγώνες ήταν συνεχείς . Και όπως ήταν επόμενο οι ΄Ελληνες ποδοσφαιριστές ήλθαν σε επαφή με πολλούς ΄Ελληνες κρατούμενους μεταφέροντας ή λαμβάνοντας μηνύματα και πληροφορίες, οργανώνοντας ακόμα και αποδράσεις Ελλήνων και ξένων αντιστασιακών σε συνεργασία με ομάδες εθνικής αντίστασης που βρίσκονταν έξω από το στρατόπεδο. Τους αντιστασιακούς μάλιστα που κατόρθωναν να φυγαδεύουν τους φιλοξενούσαν κρυφά στα σπίτια τους, τους προμήθευαν ρούχα και τους οδηγούσαν στη συνέχεια μέσω διαφόρων "συνδέσμων" στο βουνό ..
(26.10.2017)

                         ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΦΕΥΓΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Στις 30 Οκτωβρίου 1944 φεύγουν και οι τελευταίοι Γερμανοί από τη Θεσσαλονίκη μετά απο Κατοχή της πόλης τριών χρόνων, έξι μηνών και 21 ημερών, χρονικό διάστημα σκληρής σκλαβιάς, κατά το οποίο η πόλη και οι κάτοικοί της υπέστησαν βαρύτατο πλήγμα. Στις 4 Νοεμβρίου 1944, λίγες μέρες αργότερα, κανένας πιά Γερμανός δεν βρίσκεται στην Ελλάδα. Οι επίλεκτες γερμανικές μονάδες είχαν από τις προηγούμενες μέρες εγκαταλείψει την πόλη πλήρως συντεταγμένες. Οι τελευταίοι πάντως Γερμανοί που εγκατέλειψαν την πόλη ήταν κάποια αξιοθρήνητα ένστολα γεροντάκια, τα οποία προσπαθούσαν να φύγουν, μεταφέροντας τα ατομικά τους είδη με γαϊδουράκια , κάρα και παιδικά καροτσάκια, όπως με γλαφυρό τρόπο περιγράφει ο Κώστας Τομανάς.
Την ημέρα εκείνη, που - παρά τις προηγούμενες δοκιμασίες- σκόρπισε χαρά και αγαλλίαση στους Θεσσαλονικείς, περιγράφει στο βιβλίο του "Ατέλειωτη Ιστορία" ο ηλικίας τότε 17-18 ετών αείμνηστος και σεμνός λογοτέχνης και δημοσιογράφος Νίκος Μπακόλας, ο οποίος εκείνο τον καιρό κατοικούσε κοντά στη λεωφόρο Βασ,΄Ολγας στην Ανατολική Θεσσαλονίκη (σελ.57).Καθώς αφηγείται ο Νίκος Μπακόλας , οι Γερμανοί που είχαν τις εγκαταστάσεις τους στο Ντεπώ και γενικά στην Ανατολική Θεσσαλονίκη κατευθύνθηκαν προς το κέντρο της πόλης πεζοί διασχίζοντας τη λεωφόρο Βασ. ΄Ολγας αργά και χωρίς ένταση και με τα όπλα "υπό μάλης". Πίσω απο τους Γερμανούς και σε μικρή απόσταση τους ακολουθούσαν οι νεολαίοι της ΕΠΟΝ και άνδρες του εφεδρικού ΕΛΑΣ Θεσσαλονίκης που έσπαζαν και κατέστρεφαν όλες τις γερμανικές πινακίδες που συναντούσαν στον δρόμο τους ...
(Σημ. Απόσπασμα από το βιβλίο μου "ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ... εν θερμώ" τομ. Β΄σελ.877- 878)
(25.10.2017)