ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ...
Γράφοντας το νέο μου βιβλίο για το δράμα του Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού που κατέληξε στη Μικρασιατική Καταστροφή του ΄22 έπεσε στα χέρια μου μία επιστολή που υπογράφουν όλοι οι τότε πνευματικοί άνθρωποι της Ελλάδας με την οποία γνώριζαν στους διανοούμενους όλου του πολιτισμένου κόσμου την τραγωδία που ζούσαν οι ΄Ελληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου μετά τις διώξεις και πρωτοφανείς θηριωδίες που υφίσταντο απο τους Τούρκους και έκαναν έκκληση να συνδράμουν ώστε να σταματήσει αυτή η τραγωδία της οποίας η συνέχεια και ανοχή -όπως γράφουν- αποτελεί πένθος γιά ολόκληρη την ανθρωπότητα...
Επειδή έκρινα ότι η επιστολή αυτή έχει μεγάλη και διαχρονική αξία την παραθέτω μαζί με τα ονόματα αυτών που την υπογράφουν προκειμένου αυτοί που αμφισβητούν αν τα γεγονότα αυτά συνέβησαν, να στείλουν τις αντιρρήσεις τους απ΄ευθείας στον ... Ν. Καζαντζάκη, στον Κ. Παλαμά, στον ΄Αγγ. Σικελιανό, στον Ι. Σβορώνο, στον Ζ. Παπαντωνίου, στον Γ. Δροσίνη, στον Μ. Αυγέρη, στον Γ. Ιακωβίδη, στον Ι. Βλαχογιάννη, στον Αρ. Καμπούρογλου κλπ
--Στο σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου μου που έχει τίτλο "Η αρχή και το τέλος" αναφέρω σχετικά :
" ... Η Ελλάδα είχε ουσιαστικά εγκαταλειφθεί στην τύχη της από τους Συμμάχους της και αυτό – όπως ήταν επόμενο – είχε άμεσες συνέπειες στις πολεμικές επιχειρήσεις στη Μικρά Ασία με τα άτακτα τουρκικά σώματα αλλά και τα εθνικιστικά στρατεύματα του Κεμάλ να προβαίνουν στο πέρασμά τους σε πρωτοφανείς θηριωδίες γιά αντίποινα σε βάρος των χριστιανικών πληθυσμών και ιδιαίτερα των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Είναι χαρακτηριστική γραπτή διαμαρτυρία που συνέταξαν και απέστειλαν εκείνη την εποχή σε διανοούμενους πολλών χωρών της Ευρώπης και της Αμερικής γνωστοί ΄Ελληνες συγγραφείς και καλλιτέχνες αναφερόμενοι στις σφαγές Ελλήνων από τους Τούρκους στις πόλεις και στα χωριά του Πόντου καταγγέλοντας συγχρόνως και την απάθεια των Ευρωπαίων και ιδιαίτερα των Γάλλων απέναντι στο πρόβλημα. Αναφέρει το ιστορικό αυτό κείμενο:
«Μετά βαθυτάτης συγκινήσεως οι συγγραφείς και καλλιτέχναι της Ελλάδος απευθύνονται προς τους διανοουμένους του πεπολιτισμένου κόσμου όπως γνωστοποιήσουν εις αυτούς την τραγωδίαν χιλιάδων οικογενειών του Ελληνικού Πόντου. Ξηρά, εξακριβωμένα και αναμφισβήτητα τα γεγονότα είναι τα εξής : Οι Τούρκοι εφόνευσαν όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους της πόλεως Μερζιφούντος, αφού την ελεηλάτησαν και την επυρπόλησαν. Τους προσπαθήσαντας να διασωθούν ετυφέκισαν και εθανάτωσαν καταλαβόντες τας διόδους. Μετατόπισαν όλον τον άρρενα πληθυσμόν των πόλεων Τριπόλεως, Κερασούντος, Ορδούς, Οινόης, Αμισού και Πάφρας και καθ΄οδόν κατέσφαξαν τους πλείστους εξ αυτών. ΄Εκλεισαν εντός του ναού του χωρίου΄Ελεζλη εν Σουλού -Τερέ 535 ΄Ελληνας και τους κατέσφαξαν διασωθέντων μόνον τεσσάρων. Πρώτον έσφαξαν 7 ιερείς διά πελέκεως προ της θύρας του ναού. Απηγχόνισαν εν Αμασεία 168 προκρίτους Αμισού και Πάφρας. Εβίασαν όλας ανεξαιρέτως τας γυναίκας, τας παρθένους και τα παιδία των άνω πόλεων, τας ωραιοτέρας δε παρθένους και νέους έκλεισαν εις τα χαρέμια. Πλείστα βρέφη εφόνευσαν, σφενδονίζοντας αυτά κατά των τοίχων. Οι υπογεγραμμένοι θέτουσι τα ανωτέρω υπ΄όψιν των διανοουμένων της Ευρώπης και της Αμερικής θεωρούντες ότι όχι μόνον τα γεγονότα ταύτα αλλά και η ανοχή αυτών αποτελεί πένθος της ανθρωπότητας.
Αθήνα 22 Νοεμβρίου 1921
΄Αννινος Χ., Αυγέρης Μ., Βλαχογιάννης Ι., Βώκος Γερ., Γρυπάρης Ι., Δούζας Α., Δροσίνης Γ., Ζάχος Α., Θεοδωροπούλου Αύρα, Θεοτόκης Κ., Ιακωβίδης Γ., Καζαντζάκης Ν., Καζαντζάκη Γαλ., Καμπάνης Αρ., Καμπούρογλου Δ., Καρολίδης Π., Κόκκινος Δ., Κορομηλάς Γ., Μαλακάσης Μ., Μαλέας Κ., Μένανδρος Σ., Νικολούδης Θ., Νιρβάνας Π., Ξενόπουλος Γρ., Παλαμάς Κ., Παπαντωνίου Ζ., Παράσχος Κ., Πασαγιάννης Κ., Πολίτης Φ., Πωπ Γ., Σικελιανός ΄Αγγ., Σκίπης Σ., Στρατήγης Γ., Ταγκόπουλος Δ., Τσοκόπουλος Γ., Φυλλύρας Ρ., Χατζιδάκης Γ., Χατζόπουλος Δ., Χορν Π., Σβορώνος Ι.
Μεθ΄όλης της πικρίας μου διά την κυρίως υπό της Γαλλίας και υπό ουδενός αισθήματος ή συμφέροντος ανθρωπίνου, δικαιολογουμένων εγκατάλειψιν εις σφαγήν των Χριστιανών».

(04.05.2018)

                                         ΟΙ ΓΚΡΙΖΟΙ ΛΥΚΟΙ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ...

Ο Ερντογάν, που μήνες τώρα το προετοίμαζε επιμελώς, ανήγγειλε εκλογές στην Τουρκία για τις 24 Ιουνίου παρά την πρόταση του φανατικού αρχηγού των "Γκρίζων Λύκων" και συνεργάτη του Ντεβλέτ Μπαχτσελί , αρχηγού του Κόμματος Εθνικής Δράσης (ΜΗΡ), που ζήτησε οι εκλογές να γίνουν στις 26 Αυγούστου γιά να συμπέσουν με την ήττα των ... γκιαούρηδων στην ιστορική μάχη του Μαντζικέρτ της 26 Αυγούστου 1071 μεταξύ βυζαντινών στρατευμάτων υπό τον αυτοκράτορα Ρωμανό Δ΄Διογένη και αντίστοιχων των Σελτζούκων Τούρκων υπό τον σουλτάνο Αλπ Αρσλάν...
Οι άνθρωποι είναι εκτός τόπου και χρόνου και αυτοθαυμάζονται ως να είναι πραγματικά η "ισχυρή δύναμη" της Ανατολικής Μεσογείου και Δυτικής Ασίας διεκδικώντας ρόλο και θέση στα παγκόσμια πράγματα διά της ... χατζάρας ! Και αυτά την ίδια ώρα που η Τουρκία περνάει δύσκολους καιρούς που δεν ξέρει κανείς που θα τη βγάλουν στο τέλος...
Αλλά μιά και το έθιξε το θέμα της Μάχης του Μαντζικέρτ ο αφιονισμένος συνεργάτης του Ερντογάν Μπαχτσελί θα του συνιστούσαμε να διαβάσει λίγο πραγματική ιστορία και όχι τούρκικες φυλλάδες γιά να δεί πως η έκβαση εκείνης της μάχης δεν κρίθηκε τόσο από την ικανότητα των Σελτζούκων αλλά από την προδοσία των μισθοφόρων της Δύσης που συγκροτούσαν τον βυζαντινό στρατό οι οποίοι στην κρίσιμη ώρα λάκισαν και εντάχθηκαν στις δυνάμεις του εχθρού. ΄Ετσι κερδήθηκε εκείνη η μάχη και όχι από τη γεναιότητα των προγόνων του... Αλλά που να τα πείς αυτά ? Οι γκρίζοι λύκοι της Ασιατικής στέπας δεν ξέρουν να διαβάζουν ιστορία ..

(19.04.2018).

                       ΓΙΑΤΙ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΚΑΙ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΕΝ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

Το πριγκιπικό ζεύγος της Βρετανίας Κάρολος και Καμίλα δούκισσα της Κορνουάλης, θα μας κάνει τη μεγάλη τιμή να έλθει στις αρχές Μαϊου στην Ελλάδα σπάζοντας το ... εμπάργκο της βασίλισσας Ελισάβετ και του πατρός δούκα Φιλίππου (γιού του πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας που ήταν γιός του βασιλιά Γεωργίου Α΄της Ελλάδας ) που δεν επισκέφθηκαν σκόπιμα ποτέ την Ελλάδα και καθώς φαίνεται δεν πρόκειται ποτέ να το κάνουν όσο ζούν...
Ποιός όμως είναι ο λόγος αυτής της "απέχθειας" του Βρετανικού βασιλικού ζεύγους απέναντι στην Ελλάδα ?...
Η ιστορία ξεκινά από το 1922 και έχει ενδιαφέρον να το ξέρουμε...
-Κατά τον Μικρασιατικό πόλεμο ανατέθηκε στον πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας να διοικήσει το Β΄Σώμα Στρατού σε μία μάλιστα κρίσιμη φάση του πολέμου με αποτέλεσμα να τα κάνει θάλασσα ένεκα της φανερής ασχετοσύνης του περί τα στρατιωτικά. Μάλιστα στο στρατό τον ονόμαζαν "καψοκαλύβα" γιατί το μόνο που ήξερε να κάνει ήταν να καίει τα καλύβια των Τούρκων αγροτών που συναντούσε ο στρατός στην επιχείρηση του Σαγγαρίου. Τελικά ένεκα της ανευθυνότητας και ανικανότητάς του συντέλεσε και αυτός στην ήττα μας και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του ΄22 και τον ξεριζωμό 1,5 εκατ. Ελλήνων απ΄τη Μικρασία, οδηγήθηκε στο Στρατοδικείο με βαρύτατες κατηγορίες για να καταδικαστεί στην ποινή του θανάτου μαζί με τους "6" πρωταίτιους. ΄Ομως παρενέβη η βρετανική κυβέρνηση και τελευταία ώρα ο πρίγκιπας Ανδρέας γλύτωσε το απόσπασμα και η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβεια γιά να απελαθεί αμέσως στη συνέχεια απ΄την Ελλάδα.
Αυτή την καταδίκη και απέλαση του πατέρα του απο την Ελλάδα δεν την αναγνώρισε ποτέ ο πρίγκιπας Φίλιππος και αποφάσισε να μην επικεφθεί ποτέ ξανά τη χώρα μας χωρίς βέβαια να αναλογισθεί πως ένεκα της ήττας στον Σαγγάριο ξηλώθηκε βίαια ο Ελληνισμός της Μικρασίας απ΄τους Τούρκους. Την απόφαση αυτή μετέφερε και στην βασίλισσα Ελισάβετ όταν παντρεύτηκαν γιά να μην έκτοτε επισκεφθούν ποτέ τη χώρα μας προς ... μεγάλη στενοχώρια μας !
(Σημ. στην εικόνα ο πρίγκιπας Ανδρέας)

(17.04.2018)

 

                                           Η ΗΡΩΪΚΗ ΕΞΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΘΥΣΙΑ ...
 

Η σημερινή μέρα δεν μπορεί να περάσει χωρίς να γίνει αναφορά στο ιστορικό γεγονός της ηρωϊκής Εξόδου του Μεσολογγίου που έλαβε χώρα σαν σήμερα στις 10 Απριλίου 1826 τα μεσάνυχτα της Κυριακής των Βαϊων. Οι "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" του Μεσολογγίου αποφασίζουν να πραγματοποιήσουν ΄Εξοδο με τους Τουρκο-αιγύπτιους να βομβαρδίζουν συνεχώς από στεριά και θάλασσα την πόλη. Το παράτολμο σχέδιο όμως προδόθηκε (καθώς οι προδότες περισσεύουν ανέκαθεν στην Ελλάδα ...) με αποτέλεσμα από τους 800 αμάχους και 5.000 πολεμιστές που βγήκαν με το σπαθί στο χέρι απο το Μεσολόγγι, να σωθούν τελικά μετά από άνιση μάχη που ακολούθησε μόνο 1.300. Την ίδια μέρα ο θρυλικός πρόκριτος Χρήστος Καψάλης, για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων άμαχοι που κατέφυγαν στον Ανεμόμυλο, ανατινάζει την πυριτιδαποθήκη στον αέρα για να βρούν όλοι τους τραγικό αλλά ηρωικό θάνατο ...
Η έξοδος του Μεσολογγίου συντάραξε τον τότε κόσμο και αποτέλεσε θέμα που αποτυπώθηκε στα έργα Μεγάλων Ελλήνων και ξένων ζωγράφων των επόμενων χρόνων όπως εδώ ελαιογραφία του Ευγένιου Ντελακρουά που απεικονίζει την υπέρτατη θυσία της Ελλάδας στο βωμό της Ελευθερίας που βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της πόλης Μπορντό της Γαλλίας.

 

(10.04.2018)

                                         ΣΚΟΠΙΑΝΟ : ΛΙΓΗ ΝΤΡΟΠΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ? ...                       Οδεύουμε προς συνάντηση κορυφής γιά την συζήτηση του θέματος της ονομασίας του κράτους των Σκοπίων το οποίο το 1944, εδώ και 74 δηλαδή χρόνια, ονόμασε ο Τίτο "Μακεδονία" και σήμερα καλείται η Ελλάδα να το αποδεχθεί πιεζόμενη από ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ ...
Παρόλο ότι αυτά έχουν ειπωθεί πολλές φορές ας τα επαναλάβουμε άλλη μιά φορά ...
Περί το 2.000 π.Χ. σημειώνεται η κάθοδος των πρώτων ελληνικών φυλών στη Βαλκανική χερσόνησο. Οι ΄Ελληνες που κατέβαιναν κατά κύματα από το βορρά, προωθούνταν βαθμιαία προς τα παράλια του νότου.Τελευταίο κύμα ήταν το ελληνικό φύλο των Δωριέων των οποίων η κάθοδος από τους ιστορικούς προσδιορίζεται 60 χρόνια μετά τα "τρωικά". Οι Δωριείς εγκαταστάθηκαν στην Κεντρική Στερεά (Δωρίδα) απ΄όπου και έλαβαν το όνομά τους γιά να προωθηθούν στη συνέχεια προς την Πελοπόννησο. ΄Ενα τμήμα των Δωριέων δεν ακολουθεί την κύρια μάζα των ομοφύλων τους και παραμένει πίσω. Πρόκειται γιά τους Μακεδόνες που έδωσαν και το όνομα στην περιοχή της Μακεδονίας των ιστορικών χρόνων πλησίον της Πιερίας και του Ολύμπου.
Πρώτη μνεία των Μακεδόνων βρίσκουμε σε κείμενα του Ησιόδου και του Ηρόδοτου ενώ ο Χίος Θεόπομπος, μαθητής του Ισοκράτη, αναφέρει πως απόγονοι των βασιλέων του ΄Αργους ήρθαν στη Μακεδονία και εγκαταστάθηκαν στις αρχαίες Αιγές (σημερινή Βεργίνα) όπου και ίδρυσαν τη Μακεδονική δυναστεία. Γιά το λόγο αυτό άλλωστε οι Μακεδόνες θεωρούνταν απόγονοι των Ηρακλειδών του ΄Αργους.
Είναι ιστορικά και επιστημονικά εξακριβωμένο πως οι Μακεδόνες μιλούσαν ένα ελληνικό διαλεκτικό ιδίωμα τα δε ονόματά τους ήταν καθαρά ελληνικά όπως ήταν και τα ονόματα των άλλων ελληνικών φύλων του ελλαδικού χώρου δηλαδή των Θεσσαλών, των Ακαρνάνων, των Περραιβών, των Λακεδαιμονίων, των Ηπειρωτών, των Κρητών, των Θηβαίων, των Φωκαέων κ.ά. Ο Ηρόδοτος αναφέρει τα ονόματα των Μακεδόνων βασιλέων από τον "αρχηγέτη" Περδίκκα ως τον Αλέξανδρο τον Α', που αγωνίσθηκαν ως γνήσιοι ΄Ελληνες στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ολυμπίας κατά την εποχή των μηδικών πολέμων. Και κατά σειρά οι βασιλείς αυτοί ήταν ο Περδίκας Α΄, ο Αργαίος, ο Φίλιππος Α΄, ο Αέροπος Α΄, ο Αλκέτας Α΄, ο Αμύντας Α΄...
Ο Ηρόδοτος ακόμα με τα κείμενά του διέσωσε την παράδοση με βάση την οποία καθιερώθηκε ο γνωστός "ήλιος της Βεργίνας" ως σύμβολο της δυναστείας των Μακεδόνων ενώ από τον 5ο π.Χ. αιώνα η Μακεδονία μετέχει ενεργά στην ανάπτυξη του Ελληνικού Πολιτισμού με τους : Πρωταγόρα και Δημοκράτη από τα ΄Αβδηρα, τον ζωγράφο Πολύγνωτο από τη Θάσο, τον κορυφαίο φιλόσοφο Αριστοτέλη από τα Στάγιρα, τον ρήτορα Ζωίλο από την Αμφίπολη, τον φιλόσοφο Ερμαγόρα κ.ά. ΄Οσο γιά τον Φίλιππο Β΄και τον γιό του Μέγα Αλέξανδρο μιλούσε τότε και μιλάει τώρα ολόκληρος ο κόσμος και δεν χρειάζεται να προσθέσει κανείς τίποτα...
-Μετά από αυτά τα ολίγα το ερώτημα που μπαίνει είναι :
Αυτή η Μακεδονία ούτε παραχωρείται, ούτε παζαρεύεται. Από τη μιά είναι η πραγματική Μακεδονία των 3.500 ετών ιστορίας και από την άλλη η "ψευτο-Μακεδονία" του Τίτο των 74 ετών. Λίγη ντροπή δεν υπάρχει ? ...
(Στην εικόνα νόμισμα της εποχής του Μ. Αλεξάνδρου του 336 - 323 π.Χ.)

(01.04.2018)

                                              ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΗΣ 31ης ΜΑΡΤΙΟΥ 1946
                                             ΣΥΧΝΑ Η "ΑΠΟΧΗ" ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΛΥΣΗ ...
 
Σαν σήμερα στις 31 Μαρτίου 1946 έγιναν βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα κάτω από ανώμαλες συνθήκες. ΄Ηταν οι πρώτες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εκλογές στην Ελλάδα κατά τις οποίες το ΚΚΕ και άλλοι παράγοντες της πολιτικής ζωής της χώρας απείχαν εκτιμώντας πως με τον τρόπο αυτό θα πλήξουν την Δεξιά αλλά τελικά συνέβη το αντίθετο. Η Δεξιά ενωμένη έκανε κυριολεκτικά ... παρέλαση αποσπώντας με αποχή ως 60% το 55,2% των ψήφων και 206 άπο τις 354 έδρες της Βουλής. Μετά από λίγο άρχιζε και ο Εμφύλιος 1946-49 στην Ελλάδα με τις οδυνηρές συνέπειες του. Το σχετικό χρονικό αναφέρει :

31.03.1946 Εκλογές στην Ελλάδα. Μέσα σε ατμόσφαιρα έντασης πραγματοποιούνται οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα μετά τη λήξη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου χωρίς τη συμμετοχή του ΚΚΕ και άλλων παραγόντων της πολιτικής ζωής της χώρας (Γ. Καφαντάρης, Εμμ. Τσουδερός, Γ. Καρτάλης, Αλ. Σβώλος, Ηλ. Τσιριμώκος κ.ά. Επί συνόλου εγγεγραμμένων 1.850.000 ψηφοφόρων ψήφισαν 1.222.000 άτομα με αποχή να κυμαίνεται από 20-60% . Η «Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων» με κόμματα της Δεξιάς έλαβε 611.000 ψήφους (ποσοστό 55,2%) και 206 έδρες (επί συνόλου 354) , η «Εθνική Πολιτική ΄Ενωσις» (ΕΠΕ) με κεντρώα κόμματα έλαβε 214.000 ψήφους (ποσοστό 19,3%) και 69 έδρες , το «Κόμμα των Φιλελευθέρων» έλαβε 200.000 ψήφους (ποσοστό 14,4%) και 48 έδρες ενώ το «Εθνικόν Κόμμα Ελλάδος» του Ζέρβα έλαβε 6.000 ψήφους και 20 έδρες.
(Στην εικόνα σκίτσο της εφημερίδας "Νέος Δρόμος" του Μαρτίου 1946 που καλεί τους ψηφοφόρους σε ΑΠΟΧΗ)

(31.03.2018)

                                   30.03.1822 ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΝ ΤΗ ΧΙΟ
                                      ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΣΥΝΤΑΡΑΞΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Στις 30 Μαρτίου 1822 οι Τούρκοι καταστρέφουν την Χίο και κατασφάζουν τον πληθυσμό της. Ήταν ένα γεγονός που συντάραξε τότε τον κόσμο ...
30.03.1822 Καταστροφή της Χίου . Ο Τούρκος ναύαρχος Καρά Αλής φτάνει στις βόρειες ακτές της Χίου με ισχυρότατο στόλο από 34 πλοία με σκοπό να καταπνίξει στο αίμα την Επανάσταση στη Χίο που κήρυξε εκεί ο Σάμιος αγωνιστής Λυκούργος Λογοθέτης. Ο Καρά Αλής αποβιβάζει στο νησί 15.000 συνολικά φανατισμένους Τούρκους, καταλαμβάνει την πόλη της Χίου κατασφάζοντας τον πληθυσμό και καταστρέφοντας τα πάντα με φωτιά στην πόλη και στα περίχωρα. Στη συνέχεια οι Τούρκοι προχωρούν προς το μοναστήρι του Αγίου Μηνά όπου είχαν καταφύγει 3.000 κάτοικοι του νησιού. Επειδή όμως οι ΄Ελληνες δεν παραδίδονται οι Τούρκοι ορμούν με μανία και τους σφάζουν όλους χωρίς οίκτο. Οι σφαγές συνεχίστηκαν και τις επόμενες μέρες για να βρουν το θάνατο χιλιάδες Χιώτες και Σάμιοι επαναστάτες μεταξύ των οποίων και ο Λυκούργος Λογοθέτης, αρχηγός των Σαμιωτών επαναστατών. Υπολογίστηκε πως από τους 117.000 χριστιανούς κατοίκους της Χίου σφαγιάστηκαν τότε από τους Τούρκους 42.000 κάτοικοι ενώ 50.000 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μόνο 23.000 κατόρθωσαν να σωθούν διαφεύγοντας προς τα άλλα νησιά του Αιγαίου ή σε επαναστατημένες περιοχές της Ελλάδος καθώς και σε χώρες της Δύσης όπου η είδηση της μεγάλης σφαγής και καταστροφής προκάλεσε αλγεινή εντύπωση, φρίκη και οργή κατά των Τούρκων για να πυκνώσουν οι τάξεις των Φιλελλήνων σε πολλές χώρες της Ευρώπης . Ακόμα μεγάλοι ζωγράφοι απεικόνισαν το γεγονός όπως ο ζωγράφος Ντελακρουά και πολλοί ποιητές και λόγιοι αφιέρωσαν με θλίψη και αποτροπιασμό έργα τους στη Σφαγή και Καταστροφή της Χίου ανάμεσά τους και ο Βίκτωρ Ουγκώ.

(30.03.2018)